Header Ads

Εκκλησίες Βυζαντινής και μετα – Βυζαντινής εποχής της Κόνιτσας

Στην «αγκαλιά» του ορεινού όγκου της Βόρειας Πίνδου, βρίσκεται η Κόνιτσα, μια κωμόπολη χτισμένη αμφιθεατρικά στην πλαγιά του βουνού Τραπεζίτσα, με θέα την πεδιάδα της Κόνιτσας όπου ο ποταμός Αώος συναντιέται με τον ποταμό Βοϊδομάτη και τον Σαραντάπορο.  H Κόνιτσα αποτελεί περιφερειακό κέντρο για πολλά μικρά χωριά της γύρω περιοχής, αλλά και ορμητήριο για όσους θέλουν να εξερευνήσουν τη φύση και τα βουνά της Πίνδου ή να ασχοληθούν με δραστηριότητες  βουνού. 

Αναπόσπαστο κομμάτι της Κόνιτσας αποτελούν οι ιεροί ναοί και τα μοναστήρια της. Στην περιοχή βρίσκονται ναοί της Βυζαντινής και μετα - Βυζαντινής εποχής, ενώ ορισμένοι ναοί λειτουργούν και ως μουσεία.

I.N. Αγίου Γεωργίου Πυρσόγιαννης

Ιερός Ναός του  Αγίου Γεωργίου με το ξυλόγλυπτο τέμπλο του Τουρνοβίτη ταλιαδόρου Βασίλη Σκαλιστή. 

Ι. Ν. Αγίου Νικολάου – Καστάνιανη 

Στην κεντρική πλατεία του χωριού Καστάνιανη στέκεται επιβλητική η εκκλησία του Αγίου Νικολάου(1928) με την τοξωτή κύρια είσοδο, τον πλούσιο γλυπτό διάκοσμο και το ξυλόγλυπτο τέμπλο του Χαράλαμπου Σκαλιστή από το Τούρνοβο (Γοργοπόταμο). 

Ι.N. Αγίου Κοσμά του Αιτωλού - Κόνιτσα

Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και κτίσθηκε το 1975. Ο ναός διαθέτει δύο παρεκκλήσια, από τα οποία το ένα είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο τον Τροπαιοφόρο και το άλλο στο Νεομάρτυρα Ιωάννη τον εκ Κονίτσης.
Το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι έργο του Κων. Σκαλιστή από το Γοργοπόταμο, που είναι απόγονος μιας ολόκληρης σειράς διαδοχικών γεννεών εξειδίκευσης στην τέχνη αυτή.  Κατά την ημέρα της εορτής του Αγίου, στις 24 Αυγούστου, τελείται αρχιερατική θεία λειτουργία, στην οποία συμμετέχει πλήθος κόσμου.

Ι.N. Αγίου Νικολάου - Κόνιτσα

Ο ναός του Αγίου Νικολάου είναι ο ενοριακός ναός της Επάνω Κόνιτσας και βρίσκεται δίπλα από το μητροπολιτικό μέγαρο. Ο σημερινός ναός χρονολογείται από το 1842 και κτίστηκε στη θέση παλιότερου που βρισκόταν στη θέση αυτή από το 1612. 
Η τοιχοποιία του ναού είναι περίτεχνη στο μεγαλύτερο μέρος της. Εξωτερικά ο ναός είναι ορθογώνιος. Εσωτερικά διαιρείται σε τρία κλίτη και έχει μικρούς και μεγάλους θόλους. Επίσης υπάρχουν δύο γυναικωνίτες σε διαφορετικά επίπεδα.
Το τέμπλο του ναού είναι ξυλόγλυπτο με οκτώ μεγάλες εικόνες και τριάντα μικρές σε δύο σειρές. Οι περισσότερες φορητές εικόνες, που φυλάσσονται σήμερα στο ναό, είναι της περιόδου 1850 και έπειτα.

Ι.Ν. Αγίων Αποστόλων - Μολυβδοσκέπαστο

Είναι η μεγαλύτερη εκκλησία του χωριού Μολυβδοσκέπαστου και χρησιμεύει ως κεντρικός ναός. Έχει σταυροειδή στέγη με τρούλο, με πεντάπλευρη κόγχη, νάρθηκα και στη νότια πλευρά καλυμμένο προπύλαιο.
Οι τοιχογραφίες διατηρούνται σε καλή κατάσταση και καλύπτουν το εσωτερικό της εκκλησίας. Σύμφωνα με την υπέρυθρη επιγραφή ο ναός χτίστηκε το 1537.

Άγιος Δημήτριος – Κόνιτσα

Ο Άγιος Δημήτριος βρίσκεται μέσα στον οικισμό του χωριού και είναι ερειπωμένος. Είναι μικρός μονόχωρος ναός, καμαροσκέπαστος, με νάρθηκα στα δυτικά. Στο ιερό διαμορφώνονται εσωτερικά τέσσερις κόγχες μέσα στο πάχος των τοίχων, ενώ πολλά ηχητικά αγγεία είναι τοποθετημένα επίσης στους τοίχους του.
Ίχνη τοιχογραφιών διακρίνονται στην κόγχη του ιερού. Η χρονολόγηση του κτίσματος τοποθετείται, σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, στον 11ο ή στον 13ο αιώνα.


Άγιος Σώζων - Κόνιτσα

Ο ναός κατασκευάστηκε το 1537 και βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του χωριού πάνω σε ύψωμα, σώζονται τα ερείπια του ναού του Αγίου Σώζοντος.
Είναι ένας ναός μονόχωρος με νάρθηκα που στεγάζονταν με ημικυλινδρική καμάρα. Έως και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο σωζόταν με τη χρονολογία 1537, που μαρτυρεί το χρόνο ανέγερσης του ναού.

Εκκλησάκι Αγίας Βαρβάρας – Κόνιτσα

Το μικρό εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας αποκαλείται από τους ντόπιους ως το "μπαλκόνι" της Κόνιτσας. Η θέα είναι πανοραμική καθώς βλέπεις όλη την περιοχή της πόλης της Κόνιτσας.
Μια διαδρομή που ο επισκέπτης περνά μέσα από την ομορφιά των δένδρων για να φτάσει στο μικρό εκκλησάκι της Αγίας Βαρβάρας. Αυτήν εδώ πάλι την διαδρομή έκανε και ο Γέροντας και προσεχόταν στο ναΐσκο αυτόν όπου και εδώ του παρουσιάστηκε η Παναγία για δεύτερη φορά και του έδωσε την Θεία Χάρη της Προνόησης. Η θέα είναι πανοραμική καθώς βλέπεις όλη την περιοχή της πόλης της Κόνιτσας, την χαράδρα του Αώου ποταμού, την κορυφή της Γκαμήλας με 2497μ. την Τύμφη και μπροστά τμήμα της Τύμφης τον Λάζαρο, καθώς και την κοίτη του Αώου ποταμού ως το βάθος της Νεμέτσικας που φτάνει στο Πωγώνι. Περνώντας το εκκλησάκι υπάρχει ένα μικρό καταφύλι (προεξοχή βράχου που σχηματίζει μικρή εσοχή), με μικρό προαύλιο χώρο όπου οι Κονιτσιώτες μαζεύονταν την Καθαρή Δευτέρα για να πετάξουν τον χαρταετό και να γευματίσουν τα διάφορα νηστίσιμα. Πιο πέρα το μονοπατάκι συνεχίζεται και φτάνει στο Κάστρο. Η θέα της χαράδρας και του Αώου ποταμού είναι πανοραμική, μαγευτική, θα σας ανταμείψει για τον μικρό κόπο που θα φτάσετε στην κορυφή. Το μονοπάτι συνεχίζει από το Κάστρο και φτάνει στη οροσειρά του Σμόλικα στην θέση Αι’Μηνάδια.

Ι.Ν. Αγίας Παρασκευής - Παλαιοσέλλι 

Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στο χωριό Παλαιοσέλλι και χτίστηκε το 1864. Είναι χαρακτηριστική για την κλίση που έχει ( 2 μοίρες μικρότερη του πύργου της Πίζας). Το σπάνιας ομορφιάς ξυλόγλυπτο τέμπλο, η εσωτερική ξύλινη ζωγραφισμένη οροφή καθώς και τοιχογραφίες της, την κατατάσουν στα μνημεία που πρέπει ο επισκέπτης της περιοχής οπωσδήποτε να επισκεφτεί. 

Ι.Ν. Αγίου Νικολάου - Άρματα

Ο ναός του Αγίου Νικολάου στα Άρματα χτίστηκε αμέσως μετά το πέρασμα του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού από το χωριό αφού στη ράχη με την ονομασία Σταυρός τοποθέτησε έναν σιδερένιο σταυρό. 

Ι.Ν. Αγίων Αποστόλων - Κόνιτσα

Βρίσκεται στο ανώτερο σημείο της συνοικίας «Λάκκα» στις νοτιοανατολικές παρυφές της πόλης, λίγο πιο πάνω από τα Σουλειμάν Τζαμί στην Κάτω Κόνιτσα. Μέχρι σχετικά πρόσφατα αποτελούσε τον ενοριακό ναό της Κάτω Κόνιτσας. Η τελευταία ανακαίνισή του χρονολογείται το 1791, ενώ είναι άγνωστο το έτος κτίσεώς του. 
Στη βορινή πλευρά προς το ιερό καθώς και μέσα σ' αυτό, διακρίνονται δυο στρώσεις τοιχογραφιών από διαφορετικές εποχές –ορισμένες παλιότερες από την τελευταία ανακαίνιση- που φαίνεται ότι απέχουν μεταξύ τους χρονολογικά περίπου έναν αιώνα.
Ορισμένες από τις εικόνες του τέμπλου είναι παλαιότερες από την τελευταία ολική ανακαίνιση του ναού και φαίνεται ότι προέρχονται είτε από τον παλιότερο ναό είτε μεταφέρθηκαν εδώ από κάπου αλλού.

Ι.Ν. Αγίων Κωνσταντίνου & Ελένης - Κόνιτσα

Η ενορία της Κάτω Κόνιτσας αντιμετώπιζε δυσκολίες γιατί ο ναός των Αγίων Αποστόλων ήταν σε απόμερο σημείο. Έτσι πάρθηκε απόφαση να χτιστεί νέος ναός. Την άνοιξη του 1954 σε οικόπεδο που δώρισε η Όλγα Μπάκα άρχισαν οι πρώτες εργασίες. Τότε πουλήθηκαν όλα τα χωράφια που είχε η ενορία περίπου 200 στρέμματα για να καλυφθούν οι δαπάνες.
Τον Δεκέμβριο του 1965 όταν τοποθετήθηκε εφημέριος Κάτω Κόνιτσας ο ιερέας Αθανάσιος Οικονόμου είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες μέχρι και την οροφή. Με συνεχείς προσπάθειες ο ναός τελειοποιήθηκε και την Κυριακή των Βαϊων στις 23 Απριλίου 1967 εγκαινιάσθηκε από τον μητροπολίτη Δρυινοουπόλεως Πωγωνιανής και Κονίτσης Χριστόφορο.

Κόκκινη Παναγιά – Κόνιτσα

Σε λοφώδη τοποθεσία, στα βορειοδυτικά της πόλης και σε μικρή απόσταση από αυτήν βρίσκεται η εκκλησία της Κόκκινης Παναγιάς. Ο ναός είναι αφιερωμένος στη Ζωοδόχο Πηγή και κτίστηκε στα τέλη του 13ου αιώνα στον τύπο της μονόκλιτης ξυλόστεγης βασιλικής.
Στην τοιχοδομία του ναού κυριαρχούν πλίνθοι, που προέρχονται από κοντινό ρωμαϊκό παλαιοχριστιανικό κτίριο. Παρόλο που οι περισσότερες από τις τοιχογραφίες του ναού καταστράφηκαν, λιγοστές αλλά αξιόλογης τέχνης, διασώζονται στο χώρο του ιερού και χρονολογούνται στα τέλη του 14ου αιώνα.
Πιθανά αποτελεί ενοριακό ναό παρακείμενου οικισμού, ο οποίος σήμερα δεν υφίσταται.   

Παναγία - Κόνιτσα

Στο δρόμο για τα χωριά της λάκκας Αώου, 1,5 χλμ πιο πάνω από την Κόνιτσα, στέκει χτισμένος στην είσοδο μικρού σπηλαίου ο ναός της Παναγίας. Λέγεται πως κάποτε ήταν μοναστήρι, πράγμα που δεν αποκλείεται μια και και δίπλα από το ναό υπάρχουν και άλλα κτίσματα που ίσως κάποτε να  ήταν κελιά μοναχών.
Στα βαθύσκια πλατάνια της αυλής της εκκλησίας λαμβάνει χώρα ο αγιασμός κατά την ημέρα της γιορτής της Παναγίας (15 Αυγούστου) και ακολουθεί γλέντι. Κοντά στην Παναγία στέκουν δυο ακόμα μικρά εξωκκλήσια: ο Άγιος Νικόλαος και ο Άγιος Αθανάσιος και σε ένα μικρό ύψωμα βρίσκεται  μνημείο αφιερωμένο στους μαχητές του 1940.

Παρεκκλήσι Νεομάρτυρα Γεωργίου - Κόνιτσα

Πρόκειται για ιδιωτικό παρεκκλήσι στο εσωτερικό οικιστικού συγκροτήματος στην Επάνω Κόνιτσα, το οποίο είναι αφιερωμένο στο Νεομάρτυρα των Ιωαννίνων Γεώργιο. Το οίκημα αποτέλεσε για πολλά χρόνια την κατοικία του ιερομόναχου Χρύσανθου Λαϊνά (περίπου 1800- 1880), ο οποίος έζησε από κοντά το μαρτύριο του Νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου το 1838.
Ακόμα και σήμερα οι Κονιτσιώτες αναφέρονται με σεβασμό στην μεγάλη φιλανθρωπική δράση αυτού του κοσμοκαλόγερου προς τον κάθε πονεμένο της πόλης, ανεξαρτήτου θρησκεύματος. Αρκετά χρόνια μετά το θάναντο του Χρύσανθου, το κελί του μετατράπηκε σε παρεκκλήσι, στο οποίο και φυλάσονται 120 εικόνες, τυπικά έργα Χιονιαδιτών αγιογράφων.
Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν δύο εικόνες  που αφορούν τον Νεομάρτυρα Γεώργιο και είναι οι μοναδικές οι οποίες φιλοτεχνήθησαν λίγες ημέρες μετά το θάνατο του Αγίου κατόπιν παραγγελίας και με την καθοδήγηση του Χρύσανθου. Το παρεκκλήσι εορτάζει την ημέρα μνήμης του Αγίου, στις 17 Ιανουαρίου.

Πληροφορίες – Eικόνες: Δήμος Κόνιτσας (konitsa.gr)